Kölski ber vatn í hripum
One winter, a mysterious man approached the cowherd working at the estate of Reverend Sæmundur the Wise. The man offered to take over all of her grueling winter chores—fetching the water and clearing out the manure—on one condition: in return, she must give him whatever she was currently carrying under her apron. Thinking it was an excellent bargain and completely forgetting that she was pregnant, the cowherd agreed, assuming she had nothing of value hidden beneath her clothes.
As the winter wore on, the horrifying reality of what she had promised finally dawned on the woman. She grew increasingly quiet, gloomy, and distracted. Reverend Sæmundur noticed her distress and pressed her to explain what was wrong. Though reluctant at first, she finally confessed the details of her reckless deal.
Sæmundur calmly revealed that he had actually known about her predicament all along. He told her not to worry and gave her a clever plan to void the contract. He instructed her to tell the man that he must fetch the water using loosely woven baskets (hrip) and carry them directly through the churchyard gate. If he failed to do so, their deal would be completely canceled.
The next day, the cowherd gave the man her conditions. The Devil—for that is who the man truly was—took the slatted baskets and went to fetch the water. However, just as he was walking through the churchyard gate, Sæmundur began ringing the church bells. Instantly, all the water poured right out through the gaps in the baskets. The Devil tried to carry the water through the gate three separate times, but the exact same thing happened every time the bells rang. Furious at being bested, he threw the baskets to the ground and vanished.
The cowherd later gave birth to her child in peace, and the Devil never returned to claim the baby. However, the Devil held a deep grudge against Reverend Sæmundur after that day, bitterly looking forward to the chance to exact his revenge.
Original text
(Eptir vanalegri sögn í Borgarfirði)
Svo bar til einn vetur að maður kom til fjósakonu Sæmundar fróða og bauð henni að sækja allt vatn fyrir hana um veturinn, bera út mykjuna og fleira þess konar ef hún vildi gefa sér það í staðinn sem hún bæri undir svuntu sinni. Fjósakonu þótti þetta boð gott því hún hugsaði ekki eftir því að hún var þunguð og mundi ekki til að hún hefði neitt fémætt undir svuntunni. Hún gekk því að kaupunum.
En þegar út á leið veturinn smálukust upp augun á griðkunni og þóttist hún þá sjá hvar hún var að komin. Varð hún þá þögul og fáskiptin og eins og utan við sig. Sæmundur tók eftir því, tók hana tali og gekk á hana um orsökina til fálætis þess sem á hana væri komið. Í fyrstunni vildi hún ekki segja honum það, en að síðustu komst hún ekki undan og sagði frá öllu greinilega og rétt um kaup sitt við manninn. Sæmundur lét hana þá fyrst vita að sér hefði raunar ekki verið dulið ráðlag hennar enda þó hann hefði ekki skipt sér af því fyrri. „Vertu ókvíðin,“ segir Sæmundur, „ég skal kenna þér ráð til þess að láta kölska verða af kaupinu. Þú skalt á morgun biðja hann að sækja vatnið í hripum og ganga hjá sáluhliði, annars sé hann af kaupinu.“
Fjósakonan gjörir nú allt eins og Sæmundur hafði lagt fyrir hana. Kölski fer nú með hripin og rambar eftir vatninu. En þegar hann kemur að sáluhliði hringir Sæmundur klukkunum og fór þá allt vatnið niður úr hripunum. Kölski reyndi til þrisvar sinnum, en það fór alltaf á sömu leið. Snaraði hann þá frá sér hripunum í bræði og hvarf burtu.
Fjósakonan ól síðan barn sitt og vitjaði kölski þess aldrei. Þar á móti hugsaði hann Sæmundi presti gott til glóðarinnar því hann þóttist eiga honum fyrir grátt að gjalda.
