Upptök Drángeyar
In former days, two night-trolls made their home in Hegranes; they were an old man and an old woman. Not many stories were told of them until this event took place. It happened once that their cow came into heat; and whether it was because they had no one else to command, or because they trusted themselves best, they went and led the cow themselves so that she would not lose time. The man led her by a rope, while the woman drove her from behind, as is the custom. They headed with the cow out of Hegranes and a good distance into Skagafjörður.
When they still had a considerable distance to go to reach the middle of the fjord, they saw the daylight gleaming on the eastern side of the fjord in the mountain passes and over the mountain ridges. Since it is sudden death for night-trolls if they are caught by the day, the daylight became their ruin; they each turned into a stone pillar. These are the pillars that now stand, one outside Drangey—which is the man—and the other inside (closer to the island)—which is the woman. These pillars take their names from this and are still called Karl (The Old Man) and Kerling (The Old Woman) today; the cow itself became the island.
And although it is not mentioned that the cow had been successfully bred during the journey, she has nevertheless always been a profitable spring-calver for the people of Skagafjörður, as stated before. There is an ancient custom that still persists: all those who go to Drangey for the first time in the spring must greet the island, as well as Kerling and Karl. The captain of each boat starts first, saying: "Hail and be well (or happy-hail), my Drangey, and all your followers; hail and be well, my Kerling, and all your followers; hail and be well, my Karl, and all your followers".
Afterward, every crew member and passenger on the ship repeats the same formula. Although this may now be done more for fun than in earnest, it is considered certain that such things are remnants of the ancient belief in the land spirits of Drangey. This custom has been maintained from time immemorial, or at least since the great fatal accidents occurred there before Bishop Guðmundur consecrated the island.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Eptir sögn Skagfirðinga og Húnvetnínga)
Á fyrri dögum áttu nátttröll tvö heima í Hegranesi; var það karl og kerlíng; ekki fóru miklar sögur af þeim, fyrr en þessi gjörðist. Það bar til eitt sinn, að kýr þeirra varð yxna; en hvort sem það hefir verið af því, að þau áttu eigi öðrum á að skipa, eða af hinu, að þau trúðu sjálfum sèr bezt, fóru þau og leiddu sjálf kúna, svo að hún skyldi ekki missa tíma. Karlinn teymdi hana, en kerlíng rak á eptir, sem venja er til. Hèldu þau svo með kúna út Hegranes og út á Skagafjörð góðan kipp.
Þegar þau áttu enn eptir býsna spotta, til þess að hálfna fjörðinn, sáu þau, að dagur ljómaði austan megin fjarðarins í fjallaskörðum og yfir fjallabrúnum. En með því það er bráður bani nátttrölla, ef þau dagar uppi, varð þeim dagsbirtan að fjörlesti, svo þau urðu sitt að hvorum steindránga, og eru það nú drángar þeir, sem standa annar fyrir utan Drángey, og er það karlinn, en hinn fyrir innan eyna, og er það kerlíngin; draga drángar þessir af því nafn, og heita enn í dag Karl og Kerlíng; en úr kúnni varð eyan sjálf.
Og þótt þess sè ekki getið, að kýrin hafi verið búin að taka við fángi í för kals og kerlíngar, hefir hún þó einatt orðið Skagfirðíngum arðsöm vorbæra, sem fyrr er sagt. Það er eldgamall siður sem enn helzt við, að allir þeir, sem til Drángeyar fara í fyrsta sinni á vorin, heilsi henni og alt Kerlíngu og Karli. Byrjar formaðurinn það fyrstur á hverju skipi og segir: „Heil og sæl (eða happasæl), Drángey mín, og allir þínir fylgjarar; heil og sæl (eða happasæl), Kerlíng mín, og allir þínir fylgjarar; heill og sæll (eða happasæll), Karl minn, og allir þínir fylgjarar“.
Síðan hefir hver háseti á skipinu, og eins þeir, sem yfirskips eru, allan hinn sama formála. Þó það megi vel vera, að þetta sè nú gjört meir af gamni en alvöru, þykir þó mega gánga að því vísu, að slíkt sèu leifar af hinni fornu trú á landvætti Drángeyar, og siður þessi hafi haldizt frá aldaöðli, eða þá að minnsta kosti frá því, er þar urðu slysfarirnar miklu, sem fyrr er getið, áður en Guðmundur biskup vígði eyna.
