Presturinn og bóndinn
Once there was a certain priest, overbearing and violent toward his parishioners. There was a farmer in the parish who had never yielded his share to the priest, and they had often quarreled bitterly between themselves, and the priest had always come off the worse. The farmer was somewhat advanced in age when this story took place.
It happened one time that the farmer was traveling by night, and his path lay through the parsonage grounds. He then sees that the priest is grappling with a ghost in the churchyard, and can barely manage it. He had raised up a young girl who had died a short time before, and she was so furious that the priest could hardly hold his own. The farmer watches the game for a while and says: "Bite the left nipple, man," and then goes his way.
The priest takes this advice to heart, and he then gains control over the girl. Later, he sends the ghost to the farmer, intending for it to finish the farmer off completely. The farmer receives the ghost and gets him into a horse's leg-bone. He then drives a plug into the leg-bone and binds over it with a piece of horse-hide, then lays it at the bottom of his chest; and so many years passed that there was no news, and the farmer did not take up the bone, nor did he mention this to any man.
Eventually, the farmer took to his bed and contracted an illness which he thought would lead to his death. He had one daughter, a mere child, who was to inherit after him. The farmer calls her to him and tells her about the horse-bone, where it is, and what is kept inside it. He warns her not to take the plug out of the bone, nor disturb it to any degree, until twenty years after his death. He says that after that time, the ghost will likely cause little harm. And when the farmer has made the arrangements he thought necessary, he dies, and his funeral is conducted most honorably.
His daughter takes over the farm management after him and marries; she lives on the same farm where her father had lived. But her husband owned another farm, much larger and better than this one was, and they wanted by any means to get onto that farm, but it was not available, because the same people had lived there for a number of years. An idea then occurs to them, and that is to take the plug out of the horse-bone and send the bone-dweller to the farmer on that land, and this they do.
But when the ghost has come out of the bone, he refuses to go anywhere. He says he was sent to this farm, and nowhere else. He would therefore not leave here until he had finished his errand. The farmer and his wife stood there helpless; they did not know how to get the ghost away from themselves, and the conclusion was that he haunted them and their kin forever after that.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Eptir handriti Jóns alþíngismanns Sigurðssonar á Gautlöndum)
Einu sinni var prestur nokkur, áleitinn og ofbeldissamur við sóknarfólk sitt. Bóndi einn var í prestakallinu, sem aldrei hafði látið hlut sinn fyrir presti, og höfðu þeir opt elt grátt silfur sín á milli, og prestur jafnan farið halloka. Bóndi var hniginn nokkuð á efra aldur, þegar þessi saga gjörðist. Það var einhverju sinni, að bóndi var á ferð um nótt, og lá leið hans um á prestssetrinu. Sèr hann þá, að prestur er að fást við draug í kirkjugarðinum, og má varla við. Hafði hann vakið upp únglingsstúlku, sem dáið hafði fyrir skömmu, og var hún svo æf, að prestur hrökk varla við. Bóndi horfir á leikinn um hríð og segir: „Bíttu í vinstri geirvörtuna maður,“ og fer hann síðan leiðar sinnar. En prestur lætur sèr þetta ráð að kenníngu verða, og fær hann þá ráðið við stelpuna. Síðan sendir hann bónda drauginn, og á hann að vinna á bónda til fulls. Bóndi tekur ámóti draugsa og kemur honum í hrosslegg einn. Rekur hann síðan tappa í hrosslegginn og bindur yfir með kapalskæni, leggur hann síðan á kistubotn sinn, og liðu svo mörg ár, að ekkert verður til tíðinda, og bóndi tekur ekki upp legginn, og hróflar þessu ekki við nokkurn mann.
Þar kemur, að bóndi legst og tekur sótt þá, er hann ætlar muni leiða sig til bana. Hann átti eina dóttur barna, er stóð til arfs eptir hann. Hana kallar bóndi fyrir sig, og segir henni frá hrossleggnum, hvar hann sè, og hvað í honum sè geymt. Varar hann hana við að taka ekki tappann úr leggnum, eða róta honum nokkuð að mun, fyrr en 20 árum eptir sinn dauða. Segir hann, að þar á eptir muni trauðla verða mein að draugnum. Og er bóndi hefir ráðstafað því, er honum þókti þörf á, deyr hann, og er útför hans gjörð hin virðulegasta. Tekur dóttir hans við búráðum eptir hann og giptist; býr hún á hinni sömu jörð, er faðir hennar hafði á búið. En maður hennar átti aðra jörð miklu stærri og betri, en þessi var, og vildu þau fyrir hvern mun komast á þá jörð, en hún lá ekki laus fyrir, því þar höfðu búið sömu mennirnir í fjölda ára. Þeim dettur þá ráð í hug, og það er að taka tappann úr hrossleggnum, og senda leggbúann bóndanum á jörðinni, og þetta gjöra þau. En er draugsi er kominn úr leggnum, þá vill hann hvergi fara. Segist hann hafa verið sendur til þessa bæar, og einskis annars. Fari hann því ekki hèðan, fyrr en hann sè búinn að ljúka erindinu. Þau bóndinn og konan stóðu uppi ráðalaus; þau kunnu ekki að koma draugnum af sèr, og það varð niðurstaðan, að hann fylgdi þeim og þeirra ætt æfinlega upp frá því.
