„Fáðu mèr beinið mitt, Gunna.“
It is customary in the countryside to carry a light with one into the cowshed in winter. Usually used for this are those lighting implements called a kola [or pan]; it is a thin and flat vessel, with a narrow handle extending back, which is inserted into a hole in one of the cowshed posts to provide light while one is going about one's business in the shed. In the kola, a wick burns in fish-oil, and it is usually carried into the cowshed with the light burning inside a certain case made for this purpose, called a ljósberi (lantern). It most resembles a wooden house in shape, with sharp roof gables; a small, low opening is located at the bottom of one end of the lantern, and the kola is slid in there when the light is carried into the cowshed.
One winter, a certain bondswoman named Guðrún, who was the milkmaid at a church farm, resorted to a trick when she had lost or broken the cowshed kola: she used a fragment of a human skull, which had come up out of the churchyard, as a lamp in the cowshed, and let a light burn in it.
Nothing came of this all winter long, until after Christmas. But on New Year's Eve, when this maid had carried the light into the cowshed, and had it—as she was accustomed—in the skull fragment, she was called to from the cowshed window and told: "Give me my bone, Gunna."
Guðrún did not hesitate; she takes the skull-shell, just as it was with the light, flings it onto the dung-channel, stomps on it, and says: "Fetch it then, you wretch."
Others say that Guðrún only threw the fragment of the skull toward where she heard the sound coming from, but did not stomp on it. But whichever way it was, the girl suffered no harm from this.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
Það er venja í sveitum, að hafa ljós með sèr á vetrum í fjósið. Eru jafnaðarlega höfð til þess ljósfæri þau, er kola [eða panna] heitir; er það þunt ílát og flatt, með skapti aptur úr mjóu, sem sett er inn í gat á einhverri fjós-stoðinni, til að bera birtu, meðan verið er að athafna sig í fjósinu. Í kolunni logar á kveyk og lýsi og er hún jafnan borin með ljósinu logandi á í fjósið í hulstri nokkru, sem til þess er gjört, og ljósberi heitir, og líkast er timburhúsi í lögun með hvössum þakhornum; lítið og lágt op er haft neðst við botninn á öðrum enda ljósberans, og þar er kolunni rent inn í, er ljós er borið í fjósið.
Einn vetur tók griðkona nokkur, er Guðrún hèt og var fjósakona á kirkjustað, það til bragðs, er hún hafði týnt eða brotið fjós-koluna, að hún hafði brot af hauskúpu af manni, sem komið hafði upp úr kirkjugarði, fyrir kolu í fjósið, og lèt loga á henni. Ekki bar neitt á neinu fyrir það allan veturinn fram yfir jól. En á gamlárs-kvöld, er griðka þessi var búin að bera ljós í fjósið, og hafði það, eins og hún var vön í hauskúpubrotinu, var kallað á fjósgluggann til hennar og sagt: „Fáðu mèr beinið mitt, Gunna.“
Guðrún gjörði sèr lítið fyrir, tekur höfuðskelina, eins og hún var með ljósinu, fleygir henni á flórinn, treður ofan á hana og segir: „Sæktu það þá, bölvaður.“
Aðrir segja, að Guðrún hafi að eins fleygt brotinu af hauskúpunni þangað, sem henni heyrðist hljóðið koma, en ekki troðið ofan á það. En hvort heldur sem var, varð stúlkunni ekkert meint við þetta.
