Huldufólkið í álfaborginni hjá Jökulsá
At Jökulsá in Borgarfjörður lived a farmer; one autumn a pauper was sent to him, and it was a girl. He kept her for three years, and treated her extremely badly, making her suffer hard labor and hunger.
On New Year's Day of the fourth year, the couple goes to church, and the farmer orders her as usual to tend the sheep in the sheds in the evening; but she received no food. She drives the sheep onto the moor, which is outside the Jökulsá farm, and begins to carry hay to the feeding walls. While she was doing this, a storm broke out, and she intended to retrieve the sheep. But when she came to the marsh in front of the Álfaborg (Elf-Rock), she met a man who says she must come with him, because this is most dangerous weather.
She heeded his words and went with him into the Álfaborg. When she came inside, she saw pleasant dwellings, but no other people, except an old woman sitting on a high dais. The man shows her to a seat, and then the old woman got down and came back with meat on a plate and porridge in a wooden bowl (askur). The girl crosses herself and then begins to eat; but when she is full, the old woman takes the leftovers and says: "You did not need to cross yourself over this, you unlucky wretch."
The girl was there during the night. In the morning, the Jökulsá farmer went to look for his sheep, and he found them battered by weather and in poor condition. Late in the day, the girl went home, and when the farmer saw her, he became grim, scolded her harshly, and now let her have almost no food. Yet she grew fat quickly, and no one knew what caused it. Once the farmer came to her in the sheep-shed and found a sheep-flank with her. The farmer then became angry, vented his temper on her, and called her a thief.
Around the Sumarmál (the beginning of summer), she disappeared. The priest then had men gather; they searched, but she was not found. Later, a woman who was at Bakki said that she was in the Álfaborg, because she had been with her four times to assist in childbirth. She said she lived there well content.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Eptir handriti Snæbjarnar Egilssonar á Klippstað.)
Á Jökulsá í Borgarfirði bjó bóndi; eitt haust var honum sendur ómagi, og var það stúlka. Hana hèlt hann í þrjú ár, og fór ærið illa með hana, lèt hana þola erviði og sult. Á nýársdag hið fjórða ár fara hjónin til kirkju, og skipar bóndi henni að vanda, að hirða fè í húsin um kvöldið; en eingan mat fèkk hún. Rekur hún fèð í móann, sem er fyrir utan Jökulsárbæinn, en fer að bera hey á garða. Meðan hún var að því, brast í veður, og ætlaði hún að ná fènu. En er hún kom á mýrina fyrir framan álfaborgina, mætti hún manni, sem segir hún skuli koma með sèr, því þetta sè hið mesta hættu-veður.
Lèt hún að orðum hans og fór með honum í álfaborgina. Þegar hún kom þar inn, sá hún þokkaleg híbýli, en ekki aðra menn, en kerlíngu, sem sat á hápalli. Karlmaðurinn vísar henni til sætis, og þá fór kerlíngin ofan, og kom aptur með kjöt á diski og grjón í aski. Stúlkan krossar sig og tekur síðan til matar; en er hún er mett, tekur kerlíng leifarnar og segir: „Ekki þurftirðu að krossa þetta, ólukku kindin.“
Þar var stúlkan um nóttina. Um morguninn fór Jökulsárbóndinn að leita fjár síns, og fann hann það veðurbarið og illa til reika. Seint um daginn fór stúlkan heim, og er bóndi sá hana, varð hann ófrýnn, átaldi hana harðlega, og lèt hana nú nær engan mat fá. Samt fitnaði hún óðum, og vissi einginn, hvað því ylli. Eitt sinn kom bóndi í fjárhús til hennar, og fann þar hjá henni sauðarhupp. Reiddist þá bóndi, skeytti á henni skapi sínu, og kallaði hana þjóf.
Um sumarmálin hvarf hún. Lèt þá prestur safna mönnum; leituðu þeir og fannst hún ekki. Seinna sagði kona, sem var á Bakka, að hún væri í álfaborginni, því hún hefði verið hjá henni fjórum sinnum í barnsburðarnauð. Sagði hún hana lifa þar vel ánægða.
