Skessusteinn
In the vicinity of Kirkjubær in Hróarstunga, there are some peculiar rocks, and they are called Skersl. In them is a cave, and there once lived a troll-man and a troll-woman. He was named Þórir, but she is not named. These trolls charmed to themselves every year either the priest at Kirkjubær or the shepherd, and so it went on for a while, that one or the other of them disappeared, until a certain priest arrived there who was named Eiríkur. Priest Eiríkur was a man of great spiritual power, and with his prayers, he was able to protect both himself and his shepherd so that all the attempts of the trolls became fruitless.
Time passed on Christmas Eve. When much of Christmas Eve had passed, the giantess thought it hopeless to manage to trick the priest or the shepherd into her power. She then gave up and spoke to her husband: "Now I have tried to the utmost to charm the priest or the shepherd, but I cannot accomplish it, because every time I begin the charm, it feels to me as if a hot spirit blows against me, which intends to burn every bone and joint in me, and I must always stop then as matters stand. Now you must go and provide food for us, because now there is no food in our cave."
The giant said he was unwilling to go, but let himself be persuaded by the giantess's urging. He set off from the cave west over that ridge, which is since named after him and called Þórisás, and out onto that lake, which has since been named Þórisvatn. On it he broke a hole and lay down, and fished up through the opening a great deal of trout. There was great frost. When he thought he had caught enough, he intended to stand up and head home with the catch, but then he was frozen to the ice so that he could not stand up. He struggled hard and long, but it was to no avail, and the cold struck his heart there on the ice, and he lost his life there.
The giantess thought her husband's arrival was delayed, and she began to get hungry; she therefore ran off from the cave the same way as the giant over the ridge and found him where he lay dead on the ice. She tried for a long time to tear him up from the ice, but when she saw that there was no choice, she grabbed the string of trout, threw it onto her back and said at the same time: "I place a spell and declare that nothing shall ever be caught from this lake again," and those words came true, for since then it has been entirely without fish.
Then the giantess headed home to her cave, but when she came up onto the ridge edge, it happened at the same time, that she saw day breaking in the east, and the sound of bells rang in her ears. She then turned into stone there on the ridge edge, and that stone is since called Skessusteinn (Giantess Stone).
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Eptir handriti Þórarins stúdents Jónssonar frá Skriðuklaustri.)
Í grend við Kirkjubæ í Hróarstúngu eru klettar nokkrir einkennilegir, og eru þeir kallaðir Skersl. Í þeim er hellir einn og þar bjuggu eittsinn tröllkarl og tröllkerlíng. Hann hèt Þórir, en hún er ekki nafngreind. Tröll þessi seiddu til sín á hverju ári annaðhvort prestinn á Kirkjubæ, eða smalann, og fór svo fram um hríð, að annarhvor þeirra hvarf, þar til er þar kom prestur sá, sem Eiríkur hèt. Eiríkur prestur var manna andríkastur og fèkk hann með bænum sínum varið svo bæði sig og smalamann sinn, að allar tilraunir þeirra tröllanna urðu árangurslausar.
Leið svo fram eptir jólaaptninum. Þá er mjög var liðið á jólakveldið, þókti skessunni örvænt um, að fá vèlað prestinn eða smalamanninn á vald sitt. Gafst hún þá upp og mælti við bónda sinn: „Nú hefi eg reynt til þrautar, að seiða prestinn eða smalann, en fæ ekki aðgjört, því að í hvert skipti, sem eg hefi seiðinn finnst mèr svo, sem heitur andi leggi á móti mèr, er ætlar að brenna hvern legg og lið í mèr, og verð eg þá jafnan að hætta við svo búið. Nú verður þú að fara, og sjá okkur fyrir mat, því að nú er ekkert til matar í helli okkrum“
Jötuninn kvaðst þess ófús að fara, en lèt þó tilleiðast fyrir áeggjan skessunnar. Hèlt hann á stað úr hellinum vestur yfir ás þann, er síðan er við hann kendur og kallaður Þórisás, og út á vatn það, er síðan er nefnt Þórisvatn. Á það braut hann gat og lagðist niður, og dorgaði upp um vökina allmikið af silúngi. Frost var mikið. Þegar hann þóktist hafa nóg veitt ætlaði hann að standa upp, og halda heim með veiðina, en þá var hann frosinn svo við ísinn, að eigi mátti hann uppstanda. Brauzt hann um fast og leingi, en það kom fyrir ekki, og leið honum í brjóst þar á ísnum, og lèt þar líf sitt.
Skessunni þókti seinka komu bónda síns, og hún tók að sveingjast; hljóp hún því á stað úr hellinum sömu leið og jötuninn yfir ásinn og fann hann þar sem hann lá örendur á ísnum. Hún reyndi leingi til að rífa hann upp úr svellinu, en er hún sá, að þess var eingin kostur, greip hún silúngakippuna, kastaði henni upp á sig og sagði um leið: „Legg eg á og mæli eg um, að ekkert veiðist framar úr vatni þessu,“ og varð það að áhrínsorðum, því síðan hefir verið þar með öllu veiðilaust.
Síðan hèlt skessan heim til hellis síns, en er hún kom upp á ásbrúnina, var það hvorttveggja jafnsnemma, að hún sá að dagur rann í austri, og klukknahljómur gall við í eyrum hennar. Varð hún þá að steini þar á ásbrúninni, og er sá steinn síðan kallaður Skessusteinn.
