Yfirsetukonan
Shortly before the turn of the last century, a farmer named Sigurður lived in Landeyjar at a farm called Kúhóll. He had a wife named Signý; this woman was the midwife for that parish. It happened one summer that Farmer Sigurður had both bad and scarce hay.
It happened one evening at the beginning of winter that the couple had just gone to bed; it seemed to the woman that a man came to the bedside. This man asks her to get up quickly, yet speaks rather quietly. The woman asks what he wants. The visitor answers that she is to help his wife, who lies in childbed and is suffering difficult labor, but the way is not long and she will be gone only a short while.
The woman says she must then wake Sigurður so he knows of her departure. The visitor said this was not needed, for the way is perhaps shorter than she thinks. Then the woman gets ready with the man, and takes scissors, which she was accustomed to having when she went on such journeys.
They then walk out, and a short distance out in the homefield was a certain hill (hóll), towards which the man heads. When they arrived there, the hill opens and the unknown man walks in there and the woman after him. There are pleasant houses there and a woman lies in bed, very hard held by labor. There are two somewhat grown children there. Signý now begins to help the woman and it goes well and quickly.
When the child has arrived, Signý asks the farmer to heat washing water. But the woman in childbed said this was not needed; rather she should treat the child just as she treated the calves by her cows. Signý then put the child immediately into its mother's embrace, and the husband then said that she needed to hurry home before Sigurður, her husband, woke up.
Then the man accompanied her out and home to the farmhouse. But on the way he said to Signý: "Because of poverty, I cannot pay you for your trouble, but I shall ensure that even though you have both bad and little hay, your cows will both thrive decently and milk no worse than is usual."
Then they parted; the woman went in and went to bed beside her husband. The farmer woke up and asked his wife where she had gone. But she said she had gone nowhere. The farmer says that she has not been in the bed for some time, and furthermore her shoes are snowy, and asks her to tell the truth. She denies that she went anywhere, but says she dreamed a dream and tells what appeared to her. The farmer does not believe this and asks her not to lie to him.
Then Signý says that she remembers that when she cut the cord in her sleep, she stuck the bloody scissors in her pocket, and they will bear witness whether she went anywhere. Then she searches in her pocket and finds the bloody scissors there; the farmer then believed her story.
And Signý has related that she never received as much and as good produce from her cows as she did that winter.
Those who knew Signý say that she was a woman of few words and upright, and it is therefore considered certain that her story is true.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Austan úr Mýrdal)
Litlu fyrir síðustu aldamót bjó í Landeyjum á bæ þeim, er Kúhóll heitir, bóndi sá, er Sigurður hèt; hann átti konu þá, er kallaðist Signý; þessi kona var yfirsetukona þar í sókninni. Svo bar til eitthvert sumar, að Sigurður bóndi átti bæði ílt og lítið hey.
Svo bar til eitt kvöld öndverðan vetur, að þau hjón voru nýháttuð; þókti konunni sem maður kæmi að rúmstokknum. Þessi maður biður hana koma fljótt á fætur, en talar þó fremur lágt. Konan spyr, hvað hún eigi að vilja. Komumaður svarar, hún eigi að hjálpa konu sinni, sem liggi á barnssæng og sè harðlega haldin, en vegurinn sè ekki lángur og muni hún verða skamma stund. Konan kveðst þá verða að vekja Sigurð, svo hann viti af burtferð sinni. Komumaður kvað þess ei þurfa, því vegurinn sè máske skemmri, en hún ætli. Síðan býst konan með manninum, og tekur skæri, sem hún var vön að hafa, þegar hún fór í þesskonar ferðir.
Þau gánga síðan út, en skamt úti í túninu var hóll nokkur, þar að stefnir maðurinn. Þegar þángað er komið, opnast hóllinn og þar geingur hinn ókunni maður inn og konan eptir honum. Þar eru þokkaleg hús og þar liggur kona á sæng, mjög hart haldin. Börn eru þar 2 nokkuð stálpuð. Signý fer nú að hjálpa konunni og geingur það vel og fljótt.
Þegar barnið er komið, biður Signý bónda að hita laugarvatn. En sængurkonan kvað þess ei þurfa, heldur skyldi hún fara eins með barnið, eins og hún færi með kálfana hjá kúnum sínum; lèt Signý þá barnið undir eins í faðm móður sinnar, og sagði þá húsbóndinn, að hún þyrfti nú að flýta sèr heim, áður en Sigurður bóndi hennar vaknaði.
Síðan fylgði maðurinn henni út og heim að bænum. En á leiðinni sagði hann við Signýu: „Eg get fátæktar vegna ekki borgað þèr ómakið, en þó skal eg sjá svo um, að þó þú eigir bæði slæmt og lítið hey, þá munu kýrnar þínar bæði þrífast sæmilega, og mjólka ekki verr, en vant er.“
Síðan skildu þau, fór konan inn og háttaði hjá bónda sínum. Bóndi vaknaði og spurði þá konu sína, hvert hún hefði farið. En hún kveðst hvergi hafa farið. Bóndi segir, að hún hafi ekki verið í rúminu nokkra stund, og þartil sèu skórnir hennar snjóugir og biður hana satt segja. Hún synjar, að hún hafi nokkuð farið, en dreymt hafi sig draum og segir, hvað fyrir sig hafi borið. Bóndi trúir ekki þessu og biður hana að ljúga ekki að sèr.
Þá segir Signý, að hún minnist þess, að þegar hún skildi á milli í svefninum, þá hafi hún stúngið skærunum blóðugum í vasa sinn, og muni þau bera vitni, hvort hún hafi nokkuð farið. Síðan leitar hún í vasa sínum og þar finnur hún blóðug skærin; trúði þá bóndi sögu hennar.
En svo hefur Signý sagt frá, að aldrei hafi hún feingið jafnmikinn og góðan ávöxt af kúnum sínum, eins og þann vetur.
Segja þeir svo frá, sem þektu Signýju, að hún hafi verið fámælt og siðsöm, og þykir því víst, að saga hennar sè sönn.
