Jón tíkargjóla og stökkullinn
There was once a fiercely brave seaman named Jón who went by the colorful nickname Tíkargjóla, which translates roughly to "The Stiff-Breeze." He earned this moniker because whenever his crew grumbled that the winds were too violent to row out to sea, Jón would brush off their fears, scoffing that the howling wind was nothing more than a little "stiff-breeze." He was a phenomenal sailor and knew absolutely no fear.
One day, Jón and his crew rowed out to the Svið fishing grounds in Faxaflói bay. They had barely settled in when a stökkull, a massive, aggressive leaping whale known in folklore for launching itself out of the water to crush ships, began relentlessly harassing their boat. The beast's attacks were so violent, and his crew became so utterly paralyzed with terror, that Jón was forced against his will to abandon the fishing trip and flee back to shore.
The following morning brought perfectly calm, glassy seas. Jón readied his boat to row out again, but this time he brought along his heavy musket, as he was known to be an excellent marksman.
When they reached their spot on the water, Jón suddenly yelled out, "Let the Devil's jumper come now, if there is a single one of them left in the sea!"
His crew was completely appalled by his recklessness. "May God forgive you, Jón," they gasped, "for daring to speak a sea-curse in a dead calm!"
But in that exact moment, the monstrous whale breached the surface, charging straight at their boat. Just as the beast launched its massive body into the air to crush them, Jón snatched up his musket and fired.
The shot struck true. The whale recoiled, slamming violently back down into the ocean, and immediately turned and fled toward the open sea. The terrified crew watched as a long, dark streak of blood trailed behind it in the water. That particular monster never bothered Jón or his men ever again.
Original text
(Eptir sögn á Inn-nesjum.)
Maður hèt Jón, og var kallaður „tíkargjóla,“ og bar það til þess, að þegar hásetar hans mögluðu um að róa, af því hann væri svo hvass, var það viðkvæði Jóns allajafna, að þeir skyldu ekki vera að því arna, það væri ekki nema svo lítil tíkargjóla; en Jón var sjósóknari hinn mesti, og kunni ekki að hræðast. Einu sinni, sem optar, reri hann með hásetum sínum til Sviðs á Faxaflóa. En skamma stund höfðu þeir setið, áður en stökkullinn kom, og ásókti þá svo, að þeim gagnaðist ekki að sitja, og Jón varð nauðugur viljugur að halda undan í land, enda tjáði honum ekki annað fyrir hásetum sínum, sem urðu lafhræddir. Daginn eptir var logn og gott sjóveður; reri Jón og hafði með sèr kúlubyssu, sem hann átti, því hann var bezta skytta. Þegar þeir voru komnir í sátur, segir Jón: „Komi nú andskotans stökkullinn, ef hann er nokkur til í sjónum.“ Hásetarnir urðu forviða við þetta, og sögðu: „Guð fyrirgefi þèr Jón, að tala sjóvíti í logninu.“ En á sömu stundu sjá þeir, hvar stökkullinn kemur, og stefnir á þá. Jón grípur þegar byssuna og hleypir af í því stökkullinn lètti sèr, svo hann skeldist á augabragði niður í sjóinn aptur, og tók á rás undan til hafs; það merktu þeir á blóðrákinni, sem eptir hann varð í sjónum; en sá stökkull ómakaði þá aldrei framar.
