Sjómaðurinn á Götum
It is said that in former times, a certain farmer lived at Götur in Mýrdal, and he rowed out to fish during the fishing season, as has been the custom from ancient times to new, namely by Dyrhólaey.
Once, as often happened, the farmer came from the sea; he was then crossing the marshes. He arrived there in the semi-darkness, where a man had let his horse sink into the bog and could not get him up without help. The farmer did not know this man, but nevertheless helped him to pull up the horse.
When that was finished, the stranger said: "I am your neighbor, for I live in Hvammsgil and am coming now from the sea, just like you. But I am so poor that I cannot pay you for this helping hand, as would be fitting. However, you shall have this favor from me, if you follow my advice: that you shall never need to make a wasted journey to the sea. But that is on the condition that you shall never go to the sea until you see me. And it will then not fail that you will always row out when you go, if you do not deviate from this."
The farmer thanked him for this advice. Three years then passed during which the Götur-farmer did not go unless he saw his neighbor, and he never made a wasted journey and never missed an opportunity.
But when three years had passed, it happened one day that immediately in the morning there was the calmest sea weather, and everyone went immediately to the sea. But the farmer did not see his neighbor go, yet he waited a long time. Finally, the farmer could not stand it any longer, but went without his neighbor coming.
But when the farmer came to the sea, all the ships had rowed out. That day all the ships met with disaster, but the farmer was unharmed, because he caught no boat in the morning.
But during the night, the farmer dreamed of his neighbor, and he spoke these words to the farmer: "You nevertheless had that good from me, that you did not go out onto the sea today. But because you went without seeing me, you shall not need to wait for me hereafter, because I intend not to let you see me anymore, since you did not follow my advice."
And indeed, the farmer never saw his neighbor again.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Austan úr Mýrdal)
Svo er sagt, að fyrrum hafi bóndi nokkur búið á Götum í Mýrdal, og reri hann um vertíðina, þar sem að fornu og nýu hefur verið tíðkað, nefnilega við Dyrhólaey. Eitt sinn sem optar kom bóndi frá sjó; er þá að fara yfir mýrar. Hann kemur þar að í hálfdimmu, sem maður hafði hleypt niður hesti sínum og gat ekki náð honum upp hjálparlaust. Ekki þekti bóndi þennan mann, en hjálpar honum þó til að draga upp hestinn. Þegar það er búið, segir hinn ókunni maður: „Eg er nábúi þinn, því eg bý inn í Hvammsgili og kem nú frá sjó, eins og þú, en svo er eg fátækur, að eg get ekki borgað þèr þetta handtak, eins og maklegt væri, en þann greiða skaltu hafa hjá mèr, ef þú ferð mínum ráðum fram, að þú skalt aldrei þurfa að fara fýluferð til sjávar, en það er með því móti, að þú skalt aldrei fara til sjávar, fyrr en þú sèrð til mín, og mun það þá ekki bregðast, að þú munt jafnan róa, þegar þú ferð, ef þú bregður ekki af þessu.
Bóndi þakkar honum þetta ráð. Liðu þá svo 3 ár að Gatnabóndinn fór ekki, nema þegar hann sá til nábúa síns og fór aldrei fýluferð og sat aldrei af sèr. En þegar 3 ár voru liðin, bar svo til einn dag, að strax um morguninn var blíðasta sjóveður, og fóru allir strax til sjávar, en bóndi sá ekki nábúa sinn fara, og beið hann þó leingi. Loksins stóðst bóndinn ekki leingur, heldur fór hann, án þess nábúi hans kæmi. En þegar bóndi kom til sjávar, voru öll skip róin. Þennan dag barst öllum skipunum á, en bónda sakaði ekki, því hann náði eingum um morguninn.
En um nóttina dreymdi bónda nábúa sinn, og talaði hann þessum orðum við bónda: „Þú hafðir þó það gott af mèr, að þú fórst ekki í sjóinn í dag, en fyrir það, að þú fórst, án þess að þú sæir til mín, þá skaltu nú ekki þurfa að bíða mín hèr eptir, því eg ætla ekki að láta þig sjá til mín framar, fyrst þú fylgðir ekki mínum ráðum.“ Enda sá bóndi aldrei til nágranna síns optar.
