Kleppa
The farm called Kleppustaðir lies furthest up in Staðardalur, and the farm draws its name from Kleppa the troll-woman, who had a home there in the days of Finnbogi the Strong. Formerly there were doubtless many stories about Kleppa, but now only disjointed oral traditions remain of them, and the main one currently in circulation shall be mentioned here.
The church which is now at Staður in Steingrímsfjörður was then further up in Staðardalur at the so-called Kirkjutúngur, but Kleppa was heathen and greatly disliked the new custom. Kleppa owned a temple on the other side of Staðará (then this river was called Ljótá and the valley Ljótárdalur) down on Hrófsbergseyrar, and ruins of it are still visible.
Once it happened that she intended to ride her horse, which was named Flóki, to her temple at Hofstaðir; she then heard the sound of bells from Kirkjutúnga and was very upset, yet she rode to the temple and performed her sacrifices. But when she had finished that, she rode back and hooked over to Farmannsdalsá and struck her foot against the stone arch that was on the river and over which the valley-dwellers' church path lay, and broke it. Others say that she hewed it with an axe, and it still looks as if a notch has been hewn into it.
While Kleppa was at this work, men were listening to mass in Kirkjutúnga. She disliked Christianity and churches so much that she said her sheep's milk was bitter when her ewes ran down from the valley and over those banks, which were then called Slèttur, but now are called Bríkur; the farm Staður and the church now stand there. Kleppa indeed used the milk from her ewes, even if they came onto the banks, but she poured the milk down (spilled it out).
Kleppa let her horse Flóki clear a path over those tongues of land which have since been called Flókatúngur. She also transported large timber on him from the north from Strandir. Once Kleppa came from the north from Strandir and carried great loads on Flóki, and those timbers were used as pillars in Staðarkirkja when it was raised, because she left them behind at Staðareyrar, and that came about as shall now be detailed.
When Kleppa came to Staðareyri, she heard bells ringing in Kirkjutúnga; she was then so affected that she tore off the loads and let them lie there, but continued home with her horse. But when she had come home, she hastily gathered all her goods and valuables and rode off on her horse Flóki; she went up Flókatúngur and along the mountain ridges past all the valley heads and did not stop until she came to Trékyllisvík. Finnbogi the Strong lived there then, and she asked him to take her in, and he did so.
But Kleppa only had shelter there for a short while, for it was not long before Finnbogi raised a church at his farm in Bær. Kleppa then became very troublesome and hostile towards him; once she took scissors and clipped all the grass off those grounds that lie a short distance from the farm, and declared that grass should never grow there again; they are indeed grassy-poor to this day, whereas before they were said to have been very lush. Finnbogi's men then thought it impossible to live with Kleppa, and Finnbogi's sons offered to kill her, but he said he was capable of doing it alone and did not need their help. Shortly later Finnbogi killed her.
Some legends say that Kleppa was married and that her husband was named Skerpíngur and lived at Skerpíngsstaðir opposite Kleppustaðir on the south side of Staðará, and the place is now called Skerpíngsstaðir. That land is now deserted, but ruins are still visible there.
Learn more
→ Complete guide to Icelandic pronunciation
→ Icelandic grammar lessons for all
Original text
(Vestfirzk sögn.)
Bær sá liggur fremst í Staðardal, er Kleppustaðir heita, og dregur bærinn nafn af Kleppu tröllkonu, er þar átti bú á dögum Finnboga hins ramma. Fyrrum hafa eflaust verið margar sögur af Kleppu, en nú eru að eins eptir af þeim sundurlaus munnmæli og skal hèr geta hins helzta, er nú geingur í munnmælum.
Kirkja sú, er nú er á Stað í Steingrímsfirði, var þá framar í Staðardal í svonefndum Kirkjutúngum, en Kleppa var heiðin og amaðist mjög við hinum nýa sið. Kleppa átti hof fyrir handan Staðará (þá hèt á þessi Ljótá og dalurinn Ljótárdalur) niður á Hrófsbergseyrum og sjást enn aurmál þess.
Einhverju sinni bar svo við, að hún ætlaði að ríða hesti sínum, er Flóki hèt, til hofs síns á Hofstöðum, heyrði hún þá klukknahljóð frá Kirkjutúngu og varð mjög illa við, en reið þó til hofsins og framdi blótskap. En er hún hafði því lokið, reið hún aptur og krækti fram að Farmannsdalsá og brá fæti sínum á steinboga þann, er á var ánni og kirkjuvegur dalbúa lá yfir, og braut hann. Aðrir segja, að hún hafi höggvið hann með öxi og líti svo út enn, sem höggvið sè skarð í hann.
Meðan Kleppa var að þessum starfa, voru menn að hlýða messu í Kirkjutúngu. Svo var henni illa við kristni og kirkjur, að hún kvað sauðamjólk sína ramma, þegar ásauður sinn rynni framan úr dal og um eyrar þær, er þá voru nefndur Slèttur, en nú heita Bríkur; stendur þar nú bærinn Staður og kirkjan. Kleppa nytjaði að sönnu ásauð sinn, þótt hann kæmi á eyrarnar, en helti niður mjólkinni.
Kleppa lèt Flóka hest sinn ryðja veg um túngur þær, er síðan eru kallaðar Flókatúngur. Einnig flutti hún á honum stór viðu norðan af Ströndum. Eitt sinn kom Kleppa norðan af Ströndum og bar við á Flóka, drögur miklar, og voru trè þau höfð í stoðir í Staðarkirkju, er hún var reist, því hún lèt þau eptir verða á Staðareyrum, og kom það til af því, er nú skal greina.
Þá er Kleppa kom á Staðareyri, heyrði hún klukkur gjalla í Kirkjutúngu; varð henni þá svo mikið um, að hún reif ofan drögurnar og lèt þær liggja eptir, en hèlt með hest sinn heim til sín. En er hún var heim komin tók hún í skyndi saman allan varnað sinn og gripi og reið af stað Flóka hesti sínum, fór hún upp Flókatúngur og fjallasýn fyrir alla dalbotna og lètti ekki fyrr, en hún kom í Trèkyllisvík. Þar bjó þá Finnbogi rammi og bað hún hann við sèr taka, og það gjörði hann.
En skamma hríð átti Kleppa þar samt athvarf, því ekki leið lángt, áður Finnbogi reisti kirkju á búi sinu í Bæ. Varð þá Kleppa mjög amasöm og andvíg við hann; tók hún eitt sinn skæri og klipti gras alt af grundum þeim, er skamt liggja frá bænum, og mælti svo um, að þar skyldi ekki gras spretta framar; eru þær og graslitlar enn í dag, en áður áttu þær að hafa verið loðnar mjög. Þókti þá mönnum Finnboga eigi vært að búa við Kleppu og buðust synir Finnboga til að ráða hana af dögum, en hann kvaðst vera einfær um það og ekki þurfa þeirra liðs til þess. Skömmu síðar rèð Finnbogi henni bana.
Sumar sagnir segja, að Kleppa hafi gipt verið og hafi Skerpíngur heitið bóndi hennar og búið að Skerpíngsstöðum gagnvart Kleppustöðum sunnanvert við Staðará, og heita þar nú Skerpíngsstaðir. Sú jörð er nú í eyði, en rústir sjást þar enn.
